Reguła CFR (Cost and Freight), tłumaczona na język polski jako „Koszt i fracht”, to specyficzna baza dostawy należąca do grupy „C” w strukturze wytycznych Incoterms® 2020. Podobnie jak opisane wcześniej reguły FAS oraz FOB, termin ten ma ograniczone zastosowanie i jest przeznaczony wyłącznie do obsługi transportu morskiego oraz wodnego śródlądowego.
Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę warunków CFR, ze zwróceniem szczególnej uwagi na rozdzielenie momentu przejścia ryzyka od momentu pokrycia kosztów, co stanowi najczęstsze źródło nieporozumień podczas organizacji importu drogą morską.
Definicja i główne założenia reguły CFR
Zastosowanie bazy dostawy CFR oznacza, że sprzedający (eksporter) jest zobowiązany do zorganizowania transportu oraz opłacenia frachtu morskiego aż do ściśle określonego portu przeznaczenia. W dokumentacji handlowej po skrócie CFR należy zawsze wskazać docelowy port rozładunku (np. CFR Gdynia, Incoterms® 2020).
Wytyczne te mają zastosowanie wyłącznie w transporcie realizowanym drogą wodną. Regułę tę uważa się za zrealizowaną z chwilą, gdy sprzedający dostarczy towar na pokład statku w porcie załadunku, jednak jego odpowiedzialność finansowa sięga znacznie dalej.
Rozdzielenie kosztów i moment przejścia ryzyka
Zrozumienie działania reguły CFR wymaga uwzględnienia specyficznego mechanizmu grupy „C”, który rozdziela odpowiedzialność materialną za ładunek od kwestii finansowania transportu:
- przejście ryzyka: odpowiedzialność za uszkodzenie, utratę lub kradzież ładunku przechodzi ze sprzedającego na kupującego już w momencie umieszczenia towaru na pokładzie statku w porcie nadania (np. w Chinach);
- podział kosztów głównych: eksporter pokrywa wszelkie wydatki związane z produkcją, załadunkiem w państwie pochodzenia oraz opłaca koszt głównego frachtu morskiego aż do wskazanego portu docelowego (np. w Polsce);
- koszty rozładunku: zależą od warunków zawartych w umowie o przewóz wynegocjowanej przez sprzedawcę (jeśli umowa obejmuje koszty terminalowe i wyładunek w porcie docelowym, sprzedawca nie może ich refakturować na kupującego; w przeciwnym razie uiszcza je importer).
Kwestie celne i formalno-prawne
Podział obowiązków o charakterze administracyjnym i celnym opiera się na klasycznym schemacie, ułatwiającym sprawną realizację transakcji na szczeblu międzynarodowym:
- odprawa eksportowa: obowiązek dopełnienia procedur wywozowych, uzyskania licencji i zezwoleń oraz opłacenia odprawy celnej w państwie nadania ciąży wyłącznie na dostawcy;
- odprawa importowa: ciężar zgłoszenia celnego w porcie docelowym, opłacenia należności celno-podatkowych (cło, podatek VAT) oraz ewentualnego zorganizowania tranzytu spoczywa na podmiocie kupującym.
Ubezpieczenie i ograniczenia w logistyce kontenerowej
Największym zagrożeniem logistycznym wynikającym ze stosowania reguły CFR jest brak obowiązku ubezpieczenia ładunku. Zgodnie z wytycznymi Incoterms® 2020, zagraniczny dostawca opłaca transport morski, ale nie ma obowiązku wykupienia polisy ubezpieczeniowej na rzecz importera. Ponieważ ryzyko podczas rejsu ponosi podmiot kupujący, bezwzględnie zaleca się samodzielne zorganizowanie dodatkowego ubezpieczenia cargo. Jeżeli importer oczekuje ubezpieczenia towaru przez sprzedawcę, rekomenduje się zmianę bazy na CIF (Cost, Insurance and Freight).
Dodatkowo należy pamiętać o wytycznych dotyczących rodzaju transportowanego ładunku:
- podobnie jak w przypadku reguły FOB, baza CFR jest oficjalnie rekomendowana przez Międzynarodową Izbę Handlową do transportu ładunków masowych (np. węgla, kruszyw) oraz sztuk ciężkich ładowanych bezpośrednio na burtę statku;
- w przypadku importu towarów skonteneryzowanych (zarówno FCL, jak i LCL), które przekazuje się przewoźnikowi na terminalu, bezpieczniejszym z prawnego punktu widzenia rozwiązaniem jest zastosowanie uniwersalnej reguły CPT (Carriage Paid To), choć w praktyce rynkowej CFR nadal pozostaje w powszechnym użyciu.
