Rozpoczęcie działalności importowej wiąże się z koniecznością opanowania specjalistycznej terminologii branżowej. Skróty takie jak EXW, FOB czy CIF stanowią fundament bezpiecznego i opłacalnego handlu międzynarodowego. Wszystkie te pojęcia wchodzą w skład ujednoliconego zbioru znanego jako Incoterms® 2020.
Przed przystąpieniem do szczegółowej analizy poszczególnych reguł w kolejnych wpisach słownika, warto zapoznać się z ogólnymi założeniami tego systemu, mechanizmami jego funkcjonowania oraz zakresem ochrony, jaką zapewnia on podmiotom gospodarczym.
Czym są reguły Incoterms®?
Incoterms (od ang. International Commercial Terms, czyli Międzynarodowe Reguły Handlu) to zbiór ujednoliconych zasad, które określają warunki sprzedaży i dostawy towarów w obrocie globalnym. Publikacją i aktualizacją tych wytycznych zajmuje się Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC).
Wersja Incoterms® 2020 stanowi najnowszą, powszechnie obowiązującą edycję, dostosowaną do współczesnych uwarunkowań międzynarodowych łańcuchów dostaw, procedur celnych oraz standardów bezpieczeństwa transportu.
Zasadniczym celem omawianych reguł jest niwelowanie barier prawnych oraz interpretacyjnych pomiędzy eksporterem a importerem. Ich wdrożenie zapewnia stronom kontraktu jednoznaczność w zakresie wzajemnych praw i obowiązków, niezależnie od kraju pochodzenia ładunku.
Rola i znaczenie Incoterms® w procesie importowym
Zastosowanie odpowiedniej bazy dostawy w kontrakcie handlowym stanowi kluczowe narzędzie służące do optymalizacji kosztów oraz zarządzania ryzykiem. Prawidłowe wdrożenie reguł Incoterms precyzyjnie reguluje trzy fundamentalne obszary transakcji:
- podział kosztów: ściśle definiują, w którym momencie kończą się wydatki ponoszone przez sprzedawcę, a rozpoczynają się koszty obciążające kupującego (do których zalicza się m.in. załadunek, opłaty terminalowe, fracht czy ubezpieczenie);
- moment przejścia ryzyka: wskazują dokładny etap oraz fizyczne miejsce, w którym odpowiedzialność za utratę lub uszkodzenie towaru przechodzi z eksportera na importera;
- obowiązki formalno-prawne: określają podmiot zobowiązany do organizacji transportu, przeprowadzenia odprawy celnej (eksportowej i importowej) oraz pozyskania wymaganych licencji bądź certyfikatów.
Podział reguł Incoterms® 2020
Obecnie obowiązujący zbiór składa się z 11 reguł, które ze względu na specyfikę procesów logistycznych podzielono na dwie główne kategorie:
- reguły uniwersalne (dla wszystkich gałęzi transportu): znajdują zastosowanie niezależnie od wybranego środka lokomocji (transport drogowy, kolejowy, lotniczy) oraz w transporcie multimodalnym;
- reguły dedykowane dla transportu morskiego i wodnego śródlądowego: opracowane wyłącznie z myślą o frachcie wodnym, w przypadku których punktem podziału ryzyka i kosztów jest zazwyczaj port załadunku lub pokład statku.
Zestawienie 11 reguł Incoterms® 2020
Zgodnie z oficjalną klasyfikacją Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), obowiązujący zbiór obejmuje jedenaście wytycznych. W celu ułatwienia poprawnego wyboru bazy dostawy, podzielono je na dwie główne kategorie, zdeterminowane przez rodzaj wykorzystywanego transportu.
Reguły uniwersalne (dla wszystkich gałęzi transportu)
Do pierwszej grupy zalicza się siedem reguł, które znajdują zastosowanie niezależnie od wybranego środka lokomocji, w tym również w transporcie multimodalnym:
- EXW (Ex Works);
- FCA (Free Carrier);
- CPT (Carriage Paid To);
- CIP (Carriage and Insurance Paid To);
- DAP (Delivered at Place);
- DPU (Delivered at Place Unloaded);
- DDP (Delivered Duty Paid).
Reguły dedykowane dla transportu morskiego i wodnego śródlądowego
W przypadku organizowania logistyki wyłącznie z wykorzystaniem tradycyjnego frachtu wodnego, dedykowane są cztery poniższe reguły:
- CIF (Cost, Insurance and Freight);
- FAS (Free Alongside Ship);
- FOB (Free On Board);
- CFR (Cost and Freight).
Wyłączenia, czyli czego nie regulują Incoterms®?
Powszechnym błędem w obrocie międzynarodowym jest traktowanie reguł Incoterms jako kompletnej, samodzielnej umowy handlowej. Mimo iż stanowią one jej niezbędny element, ich zakres nie obejmuje kilku krytycznych aspektów prawno-finansowych.
Zbiór Incoterms® 2020 nie reguluje:
- momentu przejścia prawa własności towaru (przeniesienie ryzyka nie jest tożsame z nabyciem praw własności do ładunku w świetle przepisów);
- warunków i formy płatności (takich jak terminy realizacji przelewów, waluta rozliczeniowa czy zastosowanie akredytywy bankowej);
- konsekwencji niewywiązania się z postanowień (np. kar umownych z tytułu opóźnień w procesie produkcji lub w dostawie);
- procedur rozstrzygania sporów oraz wyboru prawa właściwego dla danego kontraktu.
Wszystkie powyższe kwestie wymagają bezwzględnego, odrębnego uregulowania w treści zawieranej z dostawcą umowy handlowej.
Podsumowanie
Biegła znajomość wytycznych Incoterms® 2020 stanowi podstawę profesjonalnej działalności importowej. Wybór nieodpowiedniej reguły może skutkować drastycznym wzrostem kosztów operacyjnych oraz narazić przedsiębiorstwo na nieuzasadnione ryzyko finansowe. Należy przy tym pamiętać, aby w dokumentacji handlowej umieszczać nie tylko sam trzyliterowy skrót, ale również precyzyjnie określone miejsce dostawy oraz adnotację o stosowanej wersji zbioru (np. FOB Shanghai, Incoterms® 2020).
