Dobra praktyka dystrybucyjna (DPD, ang. GDP) to zbiór obowiązkowych zasad, które mają zagwarantować bezpieczne przyjmowanie, transportowanie, przechowywanie i wydawanie produktów leczniczych [1]. Obowiązuje każdą hurtownię farmaceutyczną, a także importera leków spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego w części dotyczącej dystrybucji [1]. W praktyce oznacza to zezwolenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego (GIF), zatrudnienie Osoby Odpowiedzialnej, system jakości, magazyn z całodobową kontrolą temperatury i udokumentowany łańcuch dostaw od dostawcy do odbiorcy [1], [2].
Tekst uwzględnia regulacje obowiązujące w listopadzie 2026. Opisuje, kto potrzebuje jakiego zezwolenia, jak wygląda procedura w GIF, czego inspektor oczekuje od magazynu i transportu oraz jakie terminy i dokumenty trzeba pilnować od pierwszego dnia działalności.
Czym jest dobra praktyka dystrybucyjna i gdzie ją zapisano?
Definicja znajduje się w ustawie – Prawo farmaceutyczne: Dobra Praktyka Dystrybucyjna to praktyka gwarantująca bezpieczne przyjmowanie, transportowanie, przechowywanie i wydawanie produktów leczniczych [1]. Osobno ustawa definiuje Dobrą Praktykę Dystrybucyjną substancji czynnych, która dotyczy obrotu substancjami używanymi do wytwarzania leków [1].
Szczegółowe wymagania określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej, wydane na podstawie art. 79 Prawa farmaceutycznego; obowiązuje w tekście jednolitym z 2022 r. [1], [2]. Rozporządzeniem z 25 maja 2026 r. minister zmienił w nim zasady zastępowania Osoby Odpowiedzialnej; zmiana obowiązuje od 11 czerwca 2026 r. [3]. Odpowiednikiem na poziomie UE są wytyczne z 5 listopada 2013 r. w sprawie dobrej praktyki dystrybucyjnej produktów leczniczych do stosowania u ludzi (2013/C 343/01), które oparto na art. 84 i art. 85b ust. 3 dyrektywy 2001/83/WE [4].
Załącznik do rozporządzenia ma ten sam układ co wytyczne UE [2], [4]:
- Zarządzanie jakością.
- Personel.
- Pomieszczenia i sprzęt.
- Dokumentacja.
- Czynności (dostawcy, odbiorcy, przyjęcie, przechowywanie, wydanie).
- Reklamacje, zwroty, podejrzenia sfałszowania i wycofania.
- Działania zlecane podmiotom zewnętrznym.
- Kontrole wewnętrzne.
- Transport.
- Pośrednicy w obrocie produktami leczniczymi.
Polski załącznik ma jeszcze rozdział 11 o szczepionkach przeciw COVID-19 [2]. Wytyczne UE zaznaczają też, że obowiązki dystrybucji hurtowej dotyczą również firm działających w wolnych obszarach celnych i składach wolnocłowych, a wywóz leków jest częścią dystrybucji hurtowej [4].
Importer, hurtownia czy pośrednik – kto potrzebuje jakiego zezwolenia?
Słowo „import” w prawie farmaceutycznym ma węższe znaczenie niż w języku handlu. Importem produktu leczniczego jest sprowadzanie go spoza państw UE i EFTA–EOG, łącznie z magazynowaniem, kontrolą jakości przy zwalnianiu serii i dystrybucją [1]. Przywóz leku z innego państwa UE to już obrót hurtowy [1].
| Działalność | Na czym polega | Co trzeba mieć | Kluczowa osoba |
|---|---|---|---|
| Import spoza UE/EOG | sprowadzenie leku z państwa trzeciego, kontrola i zwolnienie serii | zezwolenie GIF na wytwarzanie lub import produktu leczniczego | Osoba Wykwalifikowana |
| Obrót hurtowy (także przywóz z UE/EOG i wywóz) | zaopatrywanie się, przechowywanie, dostarczanie, eksport | zezwolenie GIF na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej | Osoba Odpowiedzialna |
| Pośrednictwo w obrocie | negocjowanie kupna i sprzedaży bez fizycznego władztwa nad lekiem | wpis do Krajowego Rejestru Pośredników w Obrocie Produktami Leczniczymi | — |
| Obrót substancjami czynnymi | import i dystrybucja substancji do produkcji leków | wpis do Krajowego Rejestru Wytwórców, Importerów oraz Dystrybutorów Substancji Czynnych (prowadzi GIF) | — |
Stan prawny na listopad 2026, podstawa: [1], [10].
Importer leków z państw trzecich działa na podstawie zezwolenia na wytwarzanie lub import, które wydaje GIF w drodze decyzji [1]. Musi stosować Dobrą Praktykę Wytwarzania, a w zakresie dystrybucji – Dobrą Praktykę Dystrybucyjną [1]. Osoba Wykwalifikowana odpowiada za to, by każda importowana seria przeszła w Polsce pełną analizę jakościową i ilościową co najmniej w odniesieniu do wszystkich substancji czynnych [1]. Wymagane są m.in. studia drugiego stopnia lub jednolite magisterskie z jednej z dyscyplin wskazanych w ustawie i co najmniej dwuletni staż u wytwórcy lub importera [1]. Importer może dostarczać leki tylko wskazanym w ustawie odbiorcom, m.in. hurtowniom farmaceutycznym i szpitalom [1].
Hurtownia sprowadzająca leki z UE musi przed wprowadzeniem produktu do obrotu hurtowego w Polsce powiadomić podmiot odpowiedzialny o zamiarze przywozu oraz Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych [1].
Pośrednik nie przechowuje leków, ale też musi przestrzegać wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej w zakresie pośrednictwa [1]. GIF ma 7 dni od wpływu wniosku na wpis do Krajowego Rejestru Pośredników (stan prawny na listopad 2026) [1]. Hurtownia nie może jednocześnie prowadzić pośrednictwa ani apteki – w takim przypadku GIF odmawia zezwolenia [1].
Dystrybutor substancji czynnych stosuje osobne wymagania z rozporządzenia z 3 grudnia 2015 r., a dostarczać substancje innym dystrybutorom i wytwórcom w UE mogą tylko podmioty wpisane do rejestru [10]. Unijna agencja EMA potwierdza ten obowiązek rejestracji wobec importerów i dystrybutorów substancji czynnych w EOG [9].
Tekst dotyczy leków stosowanych u ludzi. Zezwolenie na hurtownię produktów leczniczych weterynaryjnych wydaje Główny Lekarz Weterynarii, a nie GIF [1].
Zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej krok po kroku
Podjęcie działalności hurtowni farmaceutycznej wymaga zezwolenia GIF wydawanego w drodze decyzji [1]. Obrót środkami odurzającymi, substancjami psychotropowymi i prekursorami kategorii 1 wymaga dodatkowego zezwolenia [1].
- Przygotowanie lokalu i osoby. Przedsiębiorca musi dysponować obiektami do prawidłowego obrotu hurtowego, zatrudniać Osobę Odpowiedzialną i wypełniać obowiązki z art. 78 ustawy [1].
- Wniosek. Składa się go w postaci papierowej albo elektronicznej; zawiera m.in. dane firmy, numer KRS lub oświadczenie o wpisie do CEIDG, NIP, miejsce działalności, zakres obrotu i dane Osoby Odpowiedzialnej [1].
- Załączniki. Oświadczenie Osoby Odpowiedzialnej, oświadczenie wnioskodawcy pod rygorem odpowiedzialności karnej, opinia okręgowej izby aptekarskiej o Osobie Odpowiedzialnej (jeśli należy ona do izby), opis procedur wstrzymywania i wycofywania leków, tytuł prawny do lokalu, opis techniczny z rysunkami oraz opinia Państwowej Inspekcji Sanitarnej o przydatności lokalu [1].
- Ocena lokalu i decyzja. GIF ocenia przydatność lokalu, a wniosek rozpatruje w terminie 90 dni od złożenia (stan prawny na listopad 2026) [1]. Bieg terminu zawiesza się, gdy wniosek wymaga uzupełnienia [1]. Zezwolenie wydaje się na czas nieokreślony, chyba że wnioskodawca poprosi o czas określony [1].
- Po uzyskaniu zezwolenia. Listę środków transportu z numerami rejestracyjnymi przekazuje się GIF niezwłocznie po pierwszej transakcji, najpóźniej po 4 miesiącach od uzyskania zezwolenia [1]. Każda zmiana danych z zezwolenia to wniosek o jego zmianę w ciągu 14 dni [1]. GIF może cofnąć zezwolenie, jeśli hurtownia nie rozpocznie działalności w ciągu 4 miesięcy od jego uzyskania albo nie prowadzi jej przez co najmniej 6 miesięcy [1].
Opłata za udzielenie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej wynosi 6756 zł (stan prawny na listopad 2026) [6]. Za zmianę zezwolenia ustawa przewiduje połowę tej kwoty [1] – przy obecnej stawce daje to 3378 zł (przykład poglądowy: 6756 zł × 0,5). Ustawa ogranicza wysokość opłaty do siedmiokrotności minimalnego wynagrodzenia [1].
GIF odmawia zezwolenia m.in., gdy wnioskodawca nie spełnia warunków z art. 77–79, gdy w ciągu 3 lat przed wnioskiem cofnięto mu zezwolenie na hurtownię, aptekę lub import albo nałożono na niego wskazane w ustawie kary pieniężne [1].
Inspekcje i certyfikat DPD
Inspektor do spraw obrotu hurtowego GIF sprawdza hurtownię w odstępach nieprzekraczających 5 lat i zawiadamia o terminie co najmniej 30 dni wcześniej [1]. Niezależnie od tego hurtownia może wystąpić o inspekcję w celu wydania certyfikatu potwierdzającego zgodność z Dobrą Praktyką Dystrybucyjną – GIF wydaje go w ciągu 90 dni od zakończenia inspekcji, a inspekcję przeprowadza się na koszt przedsiębiorcy [1]. Koszty czynności jednego inspektora nie mogą przekroczyć 5000 zł za każdy dzień inspekcji w Polsce [1]. Stwierdzenie niezgodności GIF wprowadza do europejskiej bazy EudraGMDP i może cofnąć certyfikat [1]. EudraGMDP jest publicznie dostępna i zawiera wszystkie zezwolenia na dystrybucję hurtową w EOG oraz certyfikaty GDP i stwierdzenia niezgodności [9].
| Obowiązek lub procedura | Termin |
|---|---|
| Rozpatrzenie wniosku o zezwolenie na hurtownię | 90 dni |
| Wniosek o zmianę zezwolenia po zmianie danych | 14 dni |
| Lista środków transportu po uzyskaniu zezwolenia | najpóźniej 4 miesiące |
| Inspekcja GIF hurtowni | nie rzadziej niż co 5 lat |
| Zawiadomienie o inspekcji | co najmniej 30 dni przed |
| Certyfikat DPD po zakończeniu inspekcji | 90 dni |
| Wpis pośrednika do rejestru | 7 dni |
| Zastępstwo Osoby Odpowiedzialnej – kopia wyznaczenia do GIF | gdy dłuższe niż 14 dni |
| Zastępstwo Osoby Odpowiedzialnej – pełne informacje do GIF | gdy dłuższe niż 30 dni albo na wezwanie GIF |
Stan prawny na listopad 2026, podstawa: [1], [3].
Osoba Odpowiedzialna – kto może nią być i za co odpowiada?
Osoba Odpowiedzialna to kierownik hurtowni odpowiedzialny za prowadzenie jej zgodnie z ustawą i wymaganiami Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej [1]. Może nią być farmaceuta z 2-letnim stażem pracy w hurtowni farmaceutycznej lub w aptece [1]. W hurtowni obracającej wyłącznie gazami medycznymi wystarczy świadectwo dojrzałości i przeszkolenie BHP [1]. Funkcji nie można łączyć z funkcją Osoby Odpowiedzialnej w innej hurtowni ani z kierowaniem apteką, działem farmacji szpitalnej lub punktem aptecznym [1]. Gdy działalność podejmuje farmaceuta spełniający te wymagania i sam kieruje hurtownią, nie musi zatrudniać innej Osoby Odpowiedzialnej [1].
Do jej obowiązków należy m.in. zgłaszanie GIF podejrzeń wad jakościowych, wstrzymywanie i wycofywanie leków po decyzji organu, szkolenie personelu, nadzór nad przestrzeganiem DPD oraz przyjmowanie i wydawanie leków wyłącznie uprawnionym podmiotom [1]. Przedsiębiorca musi umożliwić jej podejmowanie niezależnych decyzji i zapewnić dostęp do umów z podmiotami odpowiedzialnymi [1]. Zmianę Osoby Odpowiedzialnej zgłasza się GIF niezwłocznie na piśmie [1].
Na czas nieobecności Osoba Odpowiedzialna pisemnie wyznacza zastępcę, który ma kwalifikacje wymagane dla tej funkcji [2]. Od zmiany obowiązującej od 11 czerwca 2026 r. Osoba Odpowiedzialna nadal wykonuje zadania osobiście, ale wymóg kontaktu dotyczy także zastępcy [3]. Kopię pisemnego wyznaczenia zastępcy przekazuje się GIF, gdy zastępstwo trwa dłużej niż 14 dni, a przy zastępstwie dłuższym niż 30 dni albo na wezwanie GIF – także dane obu osób, dokumenty kwalifikacji zastępcy, okres zastępstwa i jego zgodę [3], [2]. Osoba Odpowiedzialna odpowiada za czynności osób, którym przekazała zadania [2]; wytyczne UE ujmują to krótko: może przekazywać zadania, ale nie obowiązki [4].
System jakości, dokumentacja i kontrole wewnętrzne
Hurtownia musi stosować system jakości określający obowiązki, procesy i środki zarządzania ryzykiem [1]. Personel przechodzi szkolenie wstępne i szkolenia ciągłe według pisemnego programu, a ich efektywność jest okresowo oceniana i dokumentowana [2].
Ewidencja każdej transakcji obejmuje nazwę leku, datę ważności, numer serii i kod EAN, ilość, nazwę i adres kontrahenta oraz numer i datę faktury lub innego dokumentu [1]. Dane o transakcjach, stanach magazynowych i przesunięciach do innych hurtowni hurtownia przekazuje do Zintegrowanego Systemu Monitorowania Obrotu Produktami Leczniczymi [1].
Okres przechowywania dokumentów wszystkie akty określają na 5 lat, ale każdy liczy go inaczej:
| Akt | Minimalny okres | Od kiedy liczyć |
|---|---|---|
| Prawo farmaceutyczne (dokumenty i ewidencja transakcji) | 5 lat | od 1 stycznia roku następującego po roku wytworzenia dokumentu |
| Rozporządzenie w sprawie wymagań DPD | 5 lat | od dnia utworzenia dokumentu |
| Wytyczne UE 2013/C 343/01 | 5 lat | okres z prawa krajowego, nie krócej niż 5 lat |
Stan prawny na listopad 2026, podstawa: [1], [2], [4].
Różnica wynika z tego, że wytyczne UE dają tylko minimum, a polska ustawa wskazuje konkretny początek liczenia [4], [1]. Bezpieczniej przyjąć termin dłuższy, czyli liczony od 1 stycznia następnego roku. Dokumentację sfałszowanych produktów rozporządzenie każe przechowywać 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym przeprowadzono czynności [2].
Kontrole wewnętrzne prowadzi się według programu z ustalonymi terminami, bezstronnie, przez wyznaczony kompetentny personel [2]. Audyty zewnętrznych ekspertów są zalecane, ale nie zastępują kontroli wewnętrznych [2]. Nieprawidłowości wymagają ustalenia przyczyny oraz udokumentowanych działań naprawczych i zapobiegawczych [2].
Magazyn leków – wymagania dobrej praktyki dystrybucyjnej wobec pomieszczeń
Lokal musi być wydzielony ścianami, sufitami i podłogami, które nie przepuszczają zapachów i substancji z zewnątrz, czysty i suchy, z temperaturą w granicach wymaganych dla przechowywanych leków [2]. Magazyn ma mieć odpowiednią kubaturę, oświetlenie i zabezpieczenie oraz odpowiadać zakresowi zezwolenia [2]. Leki można przechowywać wyłącznie w pomieszczeniach objętych zezwoleniem, oddzielnie od innego asortymentu, w oznakowanych strefach z dostępem tylko dla upoważnionych osób [2].
Najwięcej pracy wymaga kontrola temperatury [2]:
- całodobowe monitorowanie temperatury we wszystkich obszarach i urządzeniach, w których leżą leki, oraz procedury obejmujące temperaturę, światło, wilgotność i czystość;
- wstępne mapowanie temperatury przed rozpoczęciem korzystania z magazynu lub urządzenia;
- czujniki rozmieszczone według wyników mapowania – w miejscach, gdzie występują skrajne temperatury;
- ponowne mapowanie po istotnej zmianie infrastruktury lub sprzętu albo gdy wymaga tego ocena ryzyka;
- w pomieszczeniach do 10 m² z temperaturą pokojową zamiast mapowania wystarczy ocena ryzyka, na której podstawie rozmieszcza się czujniki;
- systemy alarmowe ostrzegające o odstępstwach od warunków przechowywania, z regularnie testowanymi alarmami, oraz kalibracja sprzętu monitorującego w odstępach ustalonych na podstawie oceny ryzyka.
Przedsiębiorca sam ustala, który sprzęt wymaga kwalifikacji, a które procesy walidacji, i sporządza z nich raporty [2]. Wydawanie odbywa się według zasady FEFO (first expiry, first out): najpierw wychodzą leki z najkrótszym terminem ważności, a wyjątki odnotowuje się w dokumentacji [2].
Dostawcy, odbiorcy i przyjęcie towaru
Hurtownia może kupować leki wyłącznie od podmiotu odpowiedzialnego, posiadacza zezwolenia na wytwarzanie lub import albo innej hurtowni – po sprawdzeniu ważności zezwolenia [1]. Zakup od innych podmiotów jest zakazany [1]. Kwalifikacja dostawcy odbywa się przed pierwszym zamówieniem i po każdej zmianie jego danych, a rozporządzenie wskazuje sygnały ostrzegawcze: leki często fałszowane, duże oferty produktów zwykle dostępnych w małych ilościach i ceny odbiegające od rynkowych w górę lub w dół [2].
Po stronie sprzedaży hurtownia sprawdza uprawnienia odbiorców i monitoruje nietypową strukturę sprzedaży, zwłaszcza substancji odurzających i psychotropowych [2]. Przy przyjęciu porównuje dostawę z zamówieniem, sprawdza, czy pochodzi od zatwierdzonego dostawcy i czy nie ma widocznych uszkodzeń; leki wymagające szczególnych warunków idą do właściwych pomieszczeń w pierwszej kolejności [2]. Przy seriach z innego państwa członkowskiego przeszkolony personel przed skierowaniem ich do sprzedaży sprawdza sprawozdanie z kontroli serii (art. 51 ust. 1 dyrektywy 2001/83/WE) albo inny dowód wprowadzenia do obrotu [2], [4].
Zabezpieczenia (niepowtarzalny identyfikator i zabezpieczenie przed naruszeniem) reguluje rozporządzenie delegowane 2016/161, stosowane od 9 lutego 2019 r. [5]. Hurtownik weryfikuje identyfikator co najmniej przy zwrotach z aptek i od innych hurtowni oraz przy towarze od hurtownika, który nie jest producentem, posiadaczem pozwolenia ani dystrybutorem wyznaczonym przez posiadacza pozwolenia [5]. Wycofuje identyfikator m.in. przed wywozem poza UE i przy lekach przeznaczonych do zniszczenia [5]. Polska ustawa rozszerza ten obowiązek: hurtownia weryfikuje zabezpieczenia i wycofuje identyfikator także przed dostawą m.in. dla lekarzy, pielęgniarek i położnych z praktyk zawodowych, zakładów leczniczych dla zwierząt i aptek zakładowych [1]. Gdy opakowanie jest naruszone lub weryfikacja wskazuje na możliwe fałszerstwo, hurtownik nie dostarcza ani nie wywozi leku i niezwłocznie informuje organy [5].
Transport leków zgodny z GDP
Za transport odpowiada przedsiębiorca dostarczający leki – również wtedy, gdy zleca go przewoźnikowi [2]. Zlecanie czynności objętych DPD wymaga pisemnej umowy, a zleceniodawca pozostaje odpowiedzialny przed organami i audytuje zleceniobiorcę przed rozpoczęciem współpracy [2]. Najważniejsze wymagania rozdziału 9 [2]:
- przez cały przewóz utrzymuje się warunki przechowywania określone przez producenta lub na opakowaniu zbiorczym, a hurtownia musi umieć wykazać, że leki nie trafiły w warunki pogarszające ich jakość;
- trasy dostaw ocenia się pod kątem ryzyka, żeby ustalić, gdzie potrzebna jest kontrola temperatury;
- każde odchylenie (wahania temperatury, uszkodzenie) zgłasza się nadawcy i odbiorcy, a postępowanie z odchyleniami opisuje procedura;
- w pojazdach o regulowanej temperaturze wykonuje się mapowanie w reprezentatywnych warunkach, z uwzględnieniem wahań sezonowych, a sprzęt do monitorowania temperatury w pojazdach i kontenerach konserwuje się i kalibruje co najmniej raz w roku;
- leki doręcza się na adres ze specyfikacji wysyłkowej, do pomieszczeń odbiorcy i pod jego nadzór – nie zostawia się ich w innych miejscach;
- kontenery dobiera się do wymaganej temperatury, ilości towaru, przewidywanych temperatur zewnętrznych i czasu przewozu z przeładunkami; sprawdza się, czy zostały zwalidowane;
- dokumentację temperatury z przewozu udostępnia się odbiorcy na jego żądanie.
Uruchomienie komory przeładunkowej wymaga zmiany zezwolenia, a jej pomieszczenia muszą spełniać warunki techniczne pomieszczeń hurtowni; komora poza miejscem prowadzenia hurtowni może służyć tylko do czasowego składowania leków w zamkniętych opakowaniach transportowych lub zbiorczych [1].
Zwroty, sfałszowania i wycofania
Zwrócony lek może wrócić do zapasów handlowych tylko wtedy, gdy jest w nieotwartym i nieuszkodzonym opakowaniu, ma ważny termin, nie został wstrzymany ani wycofany, a odbiorca oświadczył, że transport i przechowywanie odbywały się we właściwych warunkach [2]. Przy lekach wymagających szczególnych warunków potrzebne są dokumenty potwierdzające te warunki przez cały czas, a odzyskane po kradzieży leki nie mogą wrócić do sprzedaży [2].
Podejrzenie sfałszowania hurtownia zgłasza właściwym organom i posiadaczowi pozwolenia, towar oddziela w wyznaczonym obszarze, a sprawę dokumentuje [2], [1]. Procedurę wycofania lub wstrzymania leku sprawdza się co najmniej raz w roku i musi dać się ją uruchomić w każdej chwili [2].
Ile hurtowni działa w Polsce – dane z rejestru
Rejestr Hurtowni Farmaceutycznych pokazuje skalę rynku, na który wchodzi nowy dystrybutor. Zestawienie przygotowano z eksportu danych rejestru:
| Kategoria wpisów | Liczba |
|---|---|
| Hurtownie ze statusem „aktywna” | 365 |
| w tym z zakresem „eksport” | 99 |
| Hurtownie unieruchomione przez GIF | 2 |
| Hurtownie ze statusem „nieaktywna” (wpisy historyczne) | 698 |
Stan na listopad 2026 (eksport rejestru z 19.11.2026), podstawa: [7].
W rejestrze figurują też składy konsygnacyjne i składy celne, ale w eksporcie z listopada 2026 r. wszystkie mają status „nieaktywna” [7]. Przed zakupem warto sprawdzić dostawcę w rejestrze: status, numer zezwolenia i zakres działalności – to element kwalifikacji dostawcy, którego wymaga rozporządzenie [2].
Co się zmieni? Pakiet farmaceutyczny UE
28 września 2026 r. Rada UE przyjęła tzw. pakiet farmaceutyczny – rozporządzenie i dyrektywę, które reformują unijne prawo o lekach [8]. Oba akty musi jeszcze przyjąć Parlament Europejski, a w życie wejdą po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE [8]; dyrektywę państwa członkowskie będą następnie wdrażać do prawa krajowego. Do tego czasu wymagania dobrej praktyki dystrybucyjnej wynikają z obecnej ustawy, rozporządzenia i wytycznych z 2013 r. [1], [2], [4].
Lista kontrolna przed rozpoczęciem obrotu lekami
- Ustalić rodzaj działalności: import spoza UE/EOG, obrót hurtowy czy pośrednictwo – od tego zależy zezwolenie i kluczowa osoba.
- Znaleźć Osobę Odpowiedzialną (lub Osobę Wykwalifikowaną przy imporcie) i zaplanować jej zastępstwa.
- Przygotować lokal: opis techniczny, opinia sanepidu, mapowanie temperatury, rozmieszczenie rejestratorów.
- Spisać procedury: przyjęcie, kwalifikacja dostawców i odbiorców, FEFO, zwroty, sfałszowania, wycofania, transport, kontrole wewnętrzne.
- Podpisać umowy z przewoźnikami i innymi podwykonawcami oraz zaplanować ich audyt.
- Skonfigurować ewidencję transakcji, raportowanie do systemu monitorowania obrotu i weryfikację identyfikatorów.
- Ustawić przypomnienia o terminach: zmiana zezwolenia, lista pojazdów, archiwizacja dokumentów.
Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przy zakładaniu hurtowni lub uruchamianiu importu leków warto skonsultować dokumentację z prawnikiem specjalizującym się w prawie farmaceutycznym albo z doradcą do spraw jakości GDP.
FAQ – najczęstsze pytania importerów
Czy do sprowadzania leków z Niemiec potrzebne jest zezwolenie na import?
Nie w rozumieniu Prawa farmaceutycznego. Przywóz z państwa UE lub EOG to obrót hurtowy, więc potrzebne jest zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, a przed wprowadzeniem leku do obrotu – powiadomienie podmiotu odpowiedzialnego i Prezesa URPL.
Czym różni się Osoba Odpowiedzialna od Osoby Wykwalifikowanej?
Osoba Odpowiedzialna kieruje hurtownią i nadzoruje przestrzeganie dobrej praktyki dystrybucyjnej. Osoba Wykwalifikowana działa u wytwórcy lub importera spoza UE i zwalnia serie leku po badaniach jakościowych. Wymagania wobec obu są różne.
Czy certyfikat DPD jest obowiązkowy?
Obowiązkowe jest zezwolenie na hurtownię i przestrzeganie wymagań. O certyfikat hurtownia występuje sama, a GIF wydaje go po inspekcji przeprowadzanej na koszt przedsiębiorcy. Certyfikat trafia do bazy EudraGMDP, więc kontrahent może sprawdzić wynik inspekcji przy kwalifikacji dostawcy.
Czy magazyn logistyczny bez zezwolenia może przechowywać leki dla hurtowni?
Nie. Leki można przechowywać tylko w pomieszczeniach objętych zezwoleniem, a jeśli hurtownia zleca czynności z zakresu obrotu hurtowego, wykonawca musi mieć własne zezwolenie na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej.
Kto odpowiada za warunki transportu, gdy leki wiezie firma kurierska?
Hurtownia, która dostarcza leki. Zlecając przewóz, zawiera pisemną umowę, ocenia kompetencje przewoźnika i audytuje go przed rozpoczęciem współpracy, a potem musi umieć wykazać, że temperatura i zabezpieczenie towaru były zachowane na całej trasie.
Jak często trzeba powtarzać mapowanie temperatury?
Przepisy nie podają stałego odstępu. Mapowanie wykonuje się przed uruchomieniem magazynu lub urządzenia, a ponownie po istotnych zmianach infrastruktury lub sprzętu albo wtedy, gdy wskazuje na to ocena ryzyka.
Ile trwa uzyskanie zezwolenia na hurtownię farmaceutyczną?
Ustawowy termin rozpatrzenia wniosku to 90 dni od jego złożenia. W praktyce czas wydłużają braki w dokumentach i przygotowanie lokalu, dlatego opinie, opis techniczny i procedury warto mieć gotowe przed złożeniem wniosku.
Źródła
- Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 612 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/612/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1287 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2022/1287/text.pdf
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 25 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej, Dz.U. 2026 poz. 693 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/693/text.pdf
- Wytyczne z dnia 5 listopada 2013 r. w sprawie dobrej praktyki dystrybucyjnej dotyczącej produktów leczniczych do stosowania u ludzi (2013/C 343/01), EUR-Lex – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:52013XC1123(01)
- Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2016/161 w sprawie zabezpieczeń na opakowaniach produktów leczniczych, EUR-Lex – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32016R0161
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 15 września 2008 r. w sprawie wysokości opłaty za udzielenie zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, Dz.U. 2008 nr 171 poz. 1064 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2008/1064/text.pdf
- Rejestr Hurtowni Farmaceutycznych, eksport danych (stan na 19.11.2026), e-Zdrowie – https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/api/rhf/getxml
- Rada Unii Europejskiej: Rada przyjmuje pakiet farmaceutyczny, komunikat prasowy 738/26 z 28.09.2026 – https://www.consilium.europa.eu/pl/press/press-releases/2026/09/28/pharma-package-council-adopts-new-rules-for-a-fairer-and-more-competitive-eu-pharmaceutical-sector/
- European Medicines Agency: Good distribution practice – https://www.ema.europa.eu/en/human-regulatory-overview/post-authorisation/compliance-post-authorisation/good-distribution-practice
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 grudnia 2015 r. w sprawie wymagań Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej substancji czynnych, Dz.U. 2015 poz. 2101 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2015/2101/text.pdf












