Import cementu z Ukrainy przekracza 1 mln ton rocznie. Producenci wskazują na koszty ETS

Import cementu z Ukrainy do Polski przekracza obecnie 1 mln ton rocznie – wynika z danych, które przytacza Stowarzyszenie Producentów Cementu (SPC). Jeszcze w 2021 roku z tego kierunku sprowadzono ok. 53 tys. ton. Według branży od 2019 roku wolumen wzrósł o 3800%, a łączny import cementu spoza UE sięgnął 1,73 mln ton. Producenci łączą ten trend z kosztami unijnego systemu handlu emisjami (EU ETS) i apelują do władz o działania.

Krajowa produkcja w liczbach

• Produkcja cementu w Polsce w 2025 roku: 17,1 mln ton – 3. miejsce w Unii Europejskiej.
• 12 zakładów w 8 województwach; branża podaje, że w całym łańcuchu dostaw zatrudnia ok. 25 tys. osób.
• Nakłady na modernizację: ponad 10 mld zł; według SPC pozwoliły obniżyć emisję CO2 o ponad 30%, a udział paliw alternatywnych z odpadów sięga w części zakładów 80–90%.

Różnica kosztów po obu stronach granicy

Polskie cementownie płacą w ramach EU ETS ok. 80–100 euro za tonę wyemitowanego CO2, a ceny energii w Polsce branża szacuje na ok. 96 euro/MWh. Producenci z Ukrainy nie ponoszą opłat emisyjnych, a ich produkcja – według SPC – wiąże się z emisją wyższą o ok. 200 kg CO2 na tonę cementu. Stowarzyszenie szacuje, że import z Ukrainy w latach 2024–2025 oznaczał dla finansów publicznych ubytek ponad 200 mln zł (ok. 136 zł na tonie) i wskazuje na ryzyko utraty ponad 1500 miejsc pracy w krajowej produkcji.

Branża zwraca uwagę, że unijny mechanizm CBAM, który ma wyrównywać koszty emisji w imporcie, obejmie towary pełnymi opłatami dopiero w 2034 roku. Według SPC w ciągu najbliższych czterech lat koszty zakupu uprawnień do emisji wzrosną dla sektora w Polsce o ok. 1 mld euro. Producenci wskazują też na rok 2039, po którym zgodnie z trajektorią dyrektywy ETS ma zabraknąć zarówno bezpłatnych, jak i możliwych do kupienia uprawnień. Ok. 60% emisji przy produkcji cementu to emisja procesowa z rozkładu wapienia, więc bez infrastruktury wychwytu i składowania CO2 (CCS/CCUS) dalsza produkcja w kraju – jak przekonuje branża – nie będzie możliwa.

SPC podkreśla także znaczenie cementu dla inwestycji publicznych: zapotrzebowanie na potrzeby programu „Tarcza Wschód” oraz budowy schronów i umocnień obrony cywilnej szacuje na ok. 3 mln ton.

Postulaty branży

• objęcie przewozów cementu systemem monitorowania SENT,
• uwzględnienie w ETS specyfiki emisji procesowej oraz zwolnienie z opłat ETS cementu przeznaczonego na cele obronne,
• przygotowanie krajowej strategii wychwytu i składowania CO2 (CCS).

Przedstawione dane i szacunki pochodzą od Stowarzyszenia Producentów Cementu i odzwierciedlają stanowisko krajowych producentów.