Dług celny – kiedy powstaje, kto jest dłużnikiem i jak wygasa

Dług celny jako waga szalkowa: na jednej szali karton z importowanym towarem, na drugiej stos monet należności celnych

Dług celny to obowiązek zapłaty należności celnych (cła przywozowego lub wywozowego) nałożony na konkretną osobę. W imporcie najczęściej powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego do dopuszczenia do obrotu, a dłużnikiem jest zgłaszający, czyli importer – przy przedstawicielstwie pośrednim także agencja celna. Dług celny powstaje również wtedy, gdy towar zostanie np. usunięty spod dozoru celnego albo nie zostaną spełnione warunki procedury. Wygasa najczęściej przez zapłatę, a organ celny ma co do zasady 3 lata od jego powstania na powiadomienie dłużnika.

Stan prawny na: listopad 2026

Czym jest dług celny i czym różni się od samego cła?

Unijny kodeks celny (UKC, rozporządzenie nr 952/2013) definiuje dług celny jako nałożony na określoną osobę obowiązek zapłaty kwoty należności celnych przywozowych lub wywozowych przewidzianej dla danych towarów. Dłużnikiem jest każda osoba odpowiedzialna za ten dług. Cło to więc kwota wyliczona z taryfy (stawka dla kodu CN/TARIC razy wartość celna), a dług celny – zobowiązanie konkretnej osoby do zapłaty tej kwoty. Dług ma swój moment powstania, miejsce, dłużnika, termin zapłaty i przedawnienie.

Dług celny ma znaczenie także dla podatków. Zgodnie z ustawą o VAT obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje z chwilą powstania długu celnego (poza wyjątkami, np. uszlachetnianiem czynnym). Podatnikiem VAT z importu jest osoba, na której ciąży obowiązek uiszczenia cła, również wtedy, gdy towar jest zwolniony z cła albo objęty stawką zerową lub preferencyjną. Moment powstania długu celnego wyznacza więc zwykle także chwilę, od której liczy się VAT z importu.

Prawo celne w tym zakresie jest przede wszystkim unijne: zasady powstawania, powiadamiania i wygasania długu celnego zawiera UKC, a polska ustawa Prawo celne uzupełnia je m.in. o terminy płatności, odsetki i przedawnienie poboru.

Diagram

Droga długu celnego: od powstania do wygaśnięcia

Najedź na etap, dotknij go albo przejdź klawiszem Tab, aby zobaczyć szczegóły.

  1. 1Powstanieprzyjęcie zgłoszenia lub naruszenie obowiązkuArt. 77 UKC: z chwilą przyjęcia zgłoszenia do dopuszczenia do obrotu. Art. 79 UKC: gdy obowiązek nie został wypełniony, np. towar usunięto spod dozoru celnego. Z tą chwilą powstaje zwykle także obowiązek podatkowy w VAT z importu.
  2. 2Powiadomieniedo 3 lat (5 lat przy czynie karnym)Gdy kwota zgadza się ze zgłoszeniem, powiadomieniem jest samo zwolnienie towaru. W innych przypadkach, np. po kontroli – decyzja. Przy długu z naruszenia poniżej 10 EUR organ odstępuje od powiadomienia.
  3. 3Zapłata10 dni od powiadomieniaPo złożeniu zabezpieczenia – odroczenie płatności do 30 dni. Po terminie odsetki za zwłokę: stopa referencyjna NBP + 2 pkt proc. Kwotę niezapłaconą w terminie pokrywa się z zabezpieczenia.
  4. 4Pobór5 lat od zaksięgowaniaBieg terminu przerywa środek egzekucyjny, o którym dłużnik został zawiadomiony. Zawiesza go m.in. wszczęcie postępowania o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe i skarga do sądu administracyjnego.
  5. 5Wygaśnięcienajczęściej przez zapłatęKatalog z art. 124 UKC: także przedawnienie, umorzenie, unieważnienie zgłoszenia, przepadek, zniszczenie pod dozorem lub zrzeczenie się towaru, nieodwracalna utrata, uchybienie bez istotnego wpływu na procedurę.

Równolegle VAT z importu: obowiązek podatkowy powstaje z chwilą powstania długu celnego, a VAT trzeba rozliczyć także przy stawce cła 0% lub zwolnieniu z cła.

Terminy według UKC i ustawy Prawo celne, stan prawny na listopad 2026.

Kiedy powstaje dług celny w przywozie?

UKC przewiduje dwie główne drogi powstania długu celnego w przywozie: „zgodną z przepisami”, gdy towar obejmuje się procedurą celną na podstawie zgłoszenia, oraz „sankcyjną”, gdy nie zostaną wypełnione obowiązki lub warunki przewidziane w przepisach prawa celnego.

Dopuszczenie do obrotu i odprawa czasowa (art. 77 UKC)

Dług celny w przywozie powstaje w wyniku objęcia towarów nieunijnych podlegających cłu jedną z dwóch procedur:

  • dopuszczenia do obrotu, także na zasadach końcowego przeznaczenia,
  • odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem z należności celnych przywozowych.

Dług powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego. To typowa sytuacja przy odprawie celnej towaru z Chin, USA czy Turcji: agencja celna przesyła zgłoszenie, urząd je przyjmuje – i od tej chwili istnieje dług celny w kwocie wynikającej z zastosowanych danych (kod towaru, wartość celna, pochodzenie, ewentualne preferencje).

Niewypełnienie obowiązków lub warunków (art. 79 UKC)

Dług celny powstaje także bez zgłoszenia celnego – gdy nie zostanie wypełniony obowiązek przewidziany w przepisach prawa celnego. Chodzi o obowiązki dotyczące wprowadzania towarów nieunijnych na obszar celny Unii, usunięcia spod dozoru celnego, przemieszczania, przetwarzania, składowania, czasowego składowania i odprawy czasowej, a także o obowiązki związane z końcowym przeznaczeniem. Dług powstaje też wtedy, gdy nie został spełniony warunek objęcia towaru procedurą albo przyznania zwolnienia z cła lub obniżonej stawki ze względu na końcowe przeznaczenie.

Przykładowe sytuacje z praktyki:

  • towar zostaje wydany z magazynu czasowego składowania bez zgłoszenia celnego (usunięcie spod dozoru celnego),
  • towar zalega w czasowym składowaniu dłużej niż 90 dni, w których należy go objąć procedurą celną albo powrotnie wywieźć,
  • procedura tranzytu nie zostaje zamknięta w urzędzie przeznaczenia,
  • towar sprowadzony ze zwolnieniem lub obniżoną stawką ze względu na końcowe przeznaczenie zostaje użyty do innego celu,
  • przy zgłoszeniu podano informacje, które dawały prawo do procedury lub zwolnienia, a później okazało się, że warunek nie był spełniony.

Moment powstania długu w tych przypadkach to chwila, gdy obowiązek nie został wypełniony lub przestał być wypełniany, albo – przy niespełnionym warunku – chwila przyjęcia zgłoszenia, gdy później okaże się, że warunek nie był faktycznie spełniony. Jeśli nie da się ustalić tej chwili dokładnie, za moment powstania długu uznaje się chwilę, w której organ celny stwierdził sytuację powodującą jego powstanie, a jeśli informacje pozwalają ustalić wcześniejszą datę – najwcześniejszą możliwą chwilę (art. 85 UKC).

Towary niepochodzące i dowody preferencyjnego pochodzenia (art. 78 UKC)

Szczególny przypadek dotyczy towarów niepochodzących, które zostały użyte do wytworzenia produktów wywożonych z dowodem preferencyjnego pochodzenia, gdy umowa preferencyjna zakazuje zwrotu lub zwolnienia z cła dla takich materiałów. Wtedy dług celny powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia do powrotnego wywozu produktów, a jego kwotę liczy się tak, jakby materiały dopuszczono do obrotu tego samego dnia.

Towary objęte zakazami i ograniczeniami (art. 83 UKC)

Dług celny powstaje także wtedy, gdy towary podlegają zakazom lub ograniczeniom w przywozie albo wywozie – przemyt nie „chroni” przed cłem. Wyjątki są tylko dwa: nielegalne wprowadzenie fałszywych środków płatniczych oraz środków odurzających i substancji psychotropowych poza ścisłym nadzorem organów (do celów leczniczych i naukowych). Nawet wtedy, na potrzeby sankcji karnych, dług celny może być traktowany jako powstały, jeżeli prawo krajowe wiąże wysokość sankcji z kwotą należności.

Dług celny w wywozie (art. 81–82 UKC)

Dług celny w wywozie dotyczy tylko towarów objętych cłem wywozowym, co w unijnej praktyce zdarza się rzadko. Powstaje w chwili przyjęcia zgłoszenia do procedury wywozu lub uszlachetniania biernego, a także gdy towar zostanie wyprowadzony poza obszar celny Unii bez zgłoszenia albo użyty inaczej, niż zakładało zwolnienie z należności wywozowych.

SytuacjaMoment powstania długu celnegoPodstawa
Dopuszczenie do obrotu, odprawa czasowa z częściowym zwolnieniemPrzyjęcie zgłoszenia celnegoart. 77 UKC
Usunięcie spod dozoru, przekroczenie terminów, niezamknięty tranzytChwila niewypełnienia obowiązkuart. 79 ust. 1 lit. a UKC
Niespełnienie warunku procedury lub zwolnieniaPrzyjęcie zgłoszenia (warunek okazał się niespełniony)art. 79 ust. 1 lit. c UKC
Materiały niepochodzące w produktach z dowodem pochodzeniaPrzyjęcie zgłoszenia do powrotnego wywozuart. 78 UKC
Wywóz towarów objętych cłem wywozowymPrzyjęcie zgłoszenia lub wyprowadzenie bez zgłoszeniaart. 81–82 UKC

Gdzie powstaje dług celny?

Miejsce powstania długu decyduje o tym, które państwo członkowskie ustala kwotę, powiadamia dłużnika i pobiera należności. Przy zgłoszeniu celnym (art. 77, 78 i 81 UKC) jest to miejsce złożenia zgłoszenia. W pozostałych przypadkach – miejsce zdarzeń, z których dług wynika, a gdy nie da się go ustalić, miejsce, w którym organ stwierdził sytuację powodującą dług. Jeżeli dług mógł powstać w kilku miejscach, przyjmuje się to, w którym powstał najpierw.

Praktyczna reguła dotyczy mniejszych kwot: jeśli organ stwierdzi, że dług z art. 79 lub 82 UKC powstał w innym państwie członkowskim, ale kwota należności jest niższa niż 10 000 EUR, dług uważa się za powstały w państwie, w którym go stwierdzono. Polski urząd może więc sam dochodzić np. cła za towar, którego tranzyt zaczął się w Niemczech, a nie został zamknięty.

Kto jest dłużnikiem celnym?

Zgłaszający i przedstawiciel celny

Przy dopuszczeniu do obrotu dłużnikiem jest zgłaszający. Według UKC zgłaszający to osoba, która składa zgłoszenie celne we własnym imieniu, albo osoba, w której imieniu zgłoszenie jest składane. Dlatego kluczowa jest forma przedstawicielstwa ustalona z agencją celną:

Forma przedstawicielstwaJak działa agencja celnaKto jest dłużnikiem
Bezpośredniew imieniu i na rzecz importeraimporter (jako zgłaszający)
Pośredniewe własnym imieniu, ale na rzecz importeraagencja celna i importer – solidarnie

Przedstawicielstwo pośrednie oznacza dla agencji realne ryzyko finansowe: organ może żądać od niej całej kwoty długu, tak jak od importera.

Osoba, która dostarczyła nieprawdziwe dane

Jeżeli zgłoszenie sporządzono na podstawie danych, przez które cło nie zostało pobrane w całości lub części, dłużnikiem jest również osoba, która dostarczyła te dane i wiedziała lub powinna była wiedzieć, że są nieprawdziwe. W praktyce może to być np. dostawca lub spedytor przekazujący zaniżoną fakturę albo nieprawdziwy dowód pochodzenia, jeżeli organ wykaże mu taką wiedzę.

Dłużnicy przy naruszeniu przepisów (art. 79 ust. 3 UKC)

Gdy dług powstaje z powodu niewypełnienia obowiązku, krąg dłużników jest szerszy. Obejmuje:

  • każdą osobę zobowiązaną do wypełnienia obowiązku (np. osobę uprawnioną do procedury tranzytu lub prowadzącą skład),
  • każdą osobę, która wiedziała lub powinna była wiedzieć o niewypełnieniu obowiązku i działała na rzecz zobowiązanego albo uczestniczyła w działaniu, które do niego doprowadziło,
  • każdą osobę, która nabyła towar lub weszła w jego posiadanie, wiedząc lub mając powinność wiedzieć, że obowiązek celny nie został wypełniony.

Ten ostatni punkt dotyczy także kupujących towar pochodzący z przemytu – nabywca, który przy zachowaniu zwykłej staranności powinien był zauważyć nieprawidłowość, może odpowiadać za cło.

Solidarność dłużników i osoby trzecie

Jeżeli za ten sam dług odpowiada kilka osób, odpowiadają solidarnie (art. 84 UKC). Organ może żądać całej kwoty od dowolnego z dłużników, a zapłata przez jednego zwalnia pozostałych. Rozliczenia między dłużnikami (np. regres agencji wobec klienta) to już sprawa ich umowy i prawa cywilnego.

Polska ustawa Prawo celne (art. 66) stosuje do długu celnego i odsetek za zwłokę odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej o następcach prawnych i o odpowiedzialności osób trzecich. W praktyce oznacza to m.in., że za niezapłacony dług celny spółki z o.o. lub spółki akcyjnej mogą – na zasadach z Ordynacji – odpowiadać członkowie zarządu. O odpowiedzialności osoby trzeciej orzeka naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca powstania długu.

Sprawdź się

Kto jest dłużnikiem celnym?

Cztery sytuacje z importu – wybierz odpowiedź, a pod pytaniem pojawi się wyjaśnienie.

1. Agencja celna składa zgłoszenie w imieniu i na rzecz importera (przedstawicielstwo bezpośrednie). Kto jest dłużnikiem?

Dobrze. Przy przedstawicielstwie bezpośrednim zgłaszającym – a więc dłużnikiem – jest importer, w którego imieniu złożono zgłoszenie.

Nie tym razem. Przy przedstawicielstwie bezpośrednim zgłaszającym – a więc dłużnikiem – jest importer, w którego imieniu złożono zgłoszenie.

2. Agencja działa we własnym imieniu, ale na rzecz importera (przedstawicielstwo pośrednie). Kto odpowiada za dług?

Dobrze. Przy przedstawicielstwie pośrednim agencja i importer odpowiadają solidarnie – urząd może żądać całej kwoty od każdego z nich.

Nie tym razem. Przy przedstawicielstwie pośrednim agencja i importer odpowiadają solidarnie – urząd może żądać całej kwoty od każdego z nich.

3. Dostawca przekazał do zgłoszenia zaniżoną fakturę, wiedząc, że jest nieprawdziwa. Kto może być dłużnikiem?

Dobrze. Dłużnikiem jest również osoba, która dostarczyła dane i wiedziała lub powinna była wiedzieć, że są nieprawdziwe – obok zgłaszającego.

Nie tym razem. Dłużnikiem jest również osoba, która dostarczyła dane i wiedziała lub powinna była wiedzieć, że są nieprawdziwe – obok zgłaszającego.

4. Firma kupuje od pośrednika w UE towar z przemytu; przy zwykłej staranności powinna była zauważyć nieprawidłowość. Czy może zostać dłużnikiem?

Dobrze. Dług celny powstaje także przy przemycie, a dłużnikiem jest m.in. osoba, która nabyła towar, wiedząc lub mając powinność wiedzieć o niewypełnieniu obowiązku.

Nie tym razem. Dług celny powstaje także przy przemycie, a dłużnikiem jest m.in. osoba, która nabyła towar, wiedząc lub mając powinność wiedzieć o niewypełnieniu obowiązku.

Jak ustala się kwotę długu i kiedy trzeba go zapłacić?

Zasady obliczania kwoty

Kwotę należności ustala się według zasad obowiązujących w chwili powstania długu celnego (art. 85 UKC). Liczą się więc stawka, kurs, klasyfikacja i wartość celna z tego dnia. Przy długu z art. 79 UKC zachowuje się preferencje taryfowe i zwolnienia, jeżeli uchybienie nie było próbą oszustwa (art. 86 ust. 6 UKC).

Powiadomienie o długu celnym

Dłużnik musi zostać powiadomiony o długu. Gdy kwota należności jest równa kwocie wpisanej w zgłoszeniu, samo zwolnienie towaru przez urząd jest równoznaczne z powiadomieniem. W innych przypadkach (np. po kontroli po zwolnieniu towaru) organ powiadamia dłużnika decyzją, gdy jest w stanie ustalić należną kwotę. Przed wydaniem niekorzystnej decyzji organ informuje o swoich ustaleniach i daje czas na przedstawienie stanowiska (prawo do bycia wysłuchanym).

Gdy dług powstał na skutek naruszenia przepisów (art. 79 lub 82 UKC), a kwota należności jest niższa niż 10 EUR, organ odstępuje od powiadomienia. Art. 88 rozporządzenia delegowanego 2015/2446 daje organom taką możliwość, a art. 55 Prawa celnego czyni z niej w Polsce obowiązek. To samo dotyczy różnicy poniżej 10 EUR między kwotą pierwotnie powiadomioną a należną.

Termin płatności, odroczenie i odsetki

  • Termin zapłaty: UKC przewiduje maksymalnie 10 dni od powiadomienia, a Prawo celne ustala go na 10 dni. Kwotę niezapłaconą w terminie pokrywa się z zabezpieczenia.
  • Odroczenie płatności: na wniosek i po złożeniu zabezpieczenia organ zezwala na odroczenie płatności – termin wynosi 30 dni od powiadomienia. Przy odroczeniu łącznym za okres (np. tydzień lub miesiąc) 30 dni liczy się od końca tego okresu, pomniejszone o połowę jego długości.
  • Odsetki za zwłokę: liczy się je od dnia po upływie terminu do dnia zapłaty. Gdy dług powstał na skutek naruszenia przepisów albo powiadomienie wynika z kontroli po zwolnieniu towaru, odsetki nalicza się dodatkowo od dnia powstania długu do dnia powiadomienia. W Polsce stawka to stopa referencyjna NBP z pierwszego dnia danego miesiąca powiększona o 2 punkty procentowe (art. 114 UKC i art. 65 ust. 3 Prawa celnego). Odsetek nie nalicza się, gdy kwota nie przekracza 10 EUR.

Przykład poglądowy: po kontroli okazuje się, że przy imporcie zaniżono wartość celną i cło niedopłacono o 20 000 zł. Od przyjęcia zgłoszenia do powiadomienia mija 400 dni. Stopa referencyjna NBP wynosi 3,75% (od 5 marca 2026 r.), więc stawka odsetek to 5,75% w skali roku. Przy założeniu, że nie zmieni się przez cały okres, odsetki wyniosą ok. 20 000 zł × 5,75% × 400/365 ≈ 1 260 zł. Dochodzi do tego niedopłata VAT z importu z odsetkami liczonymi według ustawy o VAT (art. 37 ust. 1a).

Kalkulator

Odsetki od niedopłaty cła wykrytej w kontroli

Wybierz kwotę niedopłaconego cła i liczbę dni od przyjęcia zgłoszenia do powiadomienia o długu.

Niedopłata cła

Okres do powiadomienia

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 71 zł5 000 zł × 5,75% × 90/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 142 zł5 000 zł × 5,75% × 180/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 315 zł5 000 zł × 5,75% × 400/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 575 zł5 000 zł × 5,75% × 730/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 863 zł5 000 zł × 5,75% × 1095/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 284 zł20 000 zł × 5,75% × 90/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 567 zł20 000 zł × 5,75% × 180/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 1 260 zł20 000 zł × 5,75% × 400/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 2 300 zł20 000 zł × 5,75% × 730/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 3 450 zł20 000 zł × 5,75% × 1095/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 709 zł50 000 zł × 5,75% × 90/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 1 418 zł50 000 zł × 5,75% × 180/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 3 151 zł50 000 zł × 5,75% × 400/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 5 750 zł50 000 zł × 5,75% × 730/365

Odsetki za zwłokę (poglądowo)ok. 8 625 zł50 000 zł × 5,75% × 1095/365

Założenie: stała stawka 5,75% rocznie (stopa referencyjna NBP 3,75% od 5 marca 2026 r. + 2 pkt proc.). Kwoty zaokrąglone do złotych; bez odsetek od niedopłaty VAT z importu, liczonych według ustawy o VAT.

Przedawnienie długu celnego: ile lat ma urząd?

3 lata na powiadomienie dłużnika

O długu celnym nie można powiadomić dłużnika po upływie 3 lat od dnia jego powstania (art. 103 UKC). Termin liczy się od powstania długu – w imporcie zwykle od przyjęcia zgłoszenia – a nie od końca roku.

Gdy dług powstał w wyniku czynu, który w chwili popełnienia podlegał sądowemu postępowaniu karnemu, UKC wydłuża ten termin do co najmniej 5 i najwyżej 10 lat – zgodnie z prawem krajowym. Polska wybrała 5 lat od dnia powstania długu (art. 56 Prawa celnego). W praktyce dotyczy to np. świadomego zaniżania wartości celnej czy podawania fałszywego pochodzenia towaru.

Termin 3 lat (lub 5 lat) zostaje zawieszony:

  • od złożenia odwołania do zakończenia postępowania odwoławczego,
  • od chwili, gdy organ poinformował dłużnika o podstawach zamierzonej decyzji, do końca okresu na przedstawienie stanowiska.

5 lat na pobranie zaksięgowanej kwoty

Od przedawnienia powiadomienia trzeba odróżnić przedawnienie poboru. Zgodnie z art. 65 ust. 7 Prawa celnego kwot należności można dochodzić przez 5 lat od dnia ich zaksięgowania. Bieg tego terminu przerywa zastosowanie środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony, a zawiesza go m.in. wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe (o którym dłużnik wie) oraz wniesienie skargi do sądu administracyjnego.

Jak wygasa dług celny?

Art. 124 UKC zawiera zamknięty katalog przyczyn wygaśnięcia długu celnego. Najważniejsze dla importera:

  1. Przedawnienie – gdy nie można już powiadomić dłużnika z powodu upływu terminu z art. 103 UKC.
  2. Zapłata należności – najczęstszy sposób; zapłacić może także osoba trzecia.
  3. Umorzenie należności (np. z powodu błędu organu albo na zasadzie słuszności). Gdy dłużników jest kilku, umorzenie wygasza dług tylko wobec osoby, której je przyznano.
  4. Unieważnienie zgłoszenia celnego – np. gdy towar zostanie od razu objęty inną procedurą; po zwolnieniu towaru unieważnienie co do zasady nie jest już możliwe.
  5. Przepadek towaru albo jego zajęcie, po którym następuje przepadek.
  6. Zniszczenie pod dozorem celnym lub zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa.
  7. Całkowite zniszczenie lub nieodwracalna utrata towaru z powodu jego cech, nieprzewidzianych okoliczności, siły wyższej albo polecenia organu celnego (np. pożar magazynu, odparowanie produktu).
  8. Uchybienie bez istotnego wpływu na procedurę – gdy dług powstał na skutek naruszenia (art. 79 lub 82 UKC), uchybienie nie było próbą oszustwa i nie miało istotnego wpływu na przebieg procedury, a następnie dopełniono formalności regulujących sytuację towaru.
  9. Wywóz za zgodą organów towarów dopuszczonych do obrotu bez cła lub z obniżoną stawką ze względu na końcowe przeznaczenie.
  10. Dowód, że towar nie został użyty ani zużyty i opuścił obszar celny Unii – przy długu z art. 79 UKC, chyba że ktoś usiłował popełnić oszustwo.

Które uchybienia nie mają „istotnego wpływu”?

Rozporządzenie delegowane 2015/2446 (art. 103) wymienia sytuacje, w których uchybienie uznaje się za nieistotne dla procedury. Należą do nich m.in.:

  • przekroczenie terminu o okres nie dłuższy niż przedłużenie, które zostałoby przyznane, gdyby o nie wystąpiono,
  • dług powstały dla towarów objętych procedurą specjalną lub czasowo składowanych, które następnie dopuszczono do obrotu,
  • przywrócenie dozoru celnego nad towarami przewożonymi razem z towarami w tranzycie, ale formalnie nim nieobjętymi,
  • błąd w danych zgłoszenia zamykającego procedurę specjalną (poza tranzytem i wolnym obszarem celnym), który nie wpływa na jej zamknięcie,
  • przy długu z art. 79 ust. 1 lit. a lub b UKC – samodzielne poinformowanie organu o niewypełnieniu obowiązku, zanim powiadomiono o długu albo zanim organ zapowiedział kontrolę.

Ostatni punkt ma duże znaczenie praktyczne: szybkie samodzielne zgłoszenie nieprawidłowości może sprawić, że dług celny wygaśnie, gdy formalności zostaną uzupełnione. Wygaśnięcie długu z tej przyczyny nie wyklucza jednak kar za naruszenie przepisów celnych (art. 125 UKC).

Zwrot i umorzenie cła – kiedy można odzyskać pieniądze?

Zwrot (gdy cło zapłacono) lub umorzenie (gdy jeszcze nie) przysługuje z czterech głównych powodów oraz po unieważnieniu zgłoszenia celnego.

PodstawaKiedy przysługujeTermin wniosku
Nadpłata (art. 117 UKC)kwota powiadomiona przewyższa należną, np. zły kod CN/TARIC, nieuwzględniona preferencja3 lata od powiadomienia o długu
Towar wadliwy lub niezgodny z umową (art. 118 UKC)towar był wadliwy lub niezgodny z umową już w chwili zwolnienia i importer go nie przyjął; towar nieużyty i wywieziony z UE (lub za zgodą objęty inną procedurą, np. zniszczenie)1 rok od powiadomienia o długu
Błąd organów (art. 119 UKC)organ zaniżył kwotę przez własny błąd, którego dłużnik nie mógł wykryć, a działał w dobrej wierze3 lata od powiadomienia o długu
Zasada słuszności (art. 120 UKC)szczególne okoliczności bez oszustwa i oczywistego zaniedbania dłużnika3 lata od powiadomienia o długu

Zasady wspólne:

  • organ zwraca lub umarza kwoty od 10 EUR, chyba że dłużnik sam wnosi o niższą kwotę,
  • zwrot i umorzenie nie przysługują, jeśli powiadomienie o długu wynikało z oszustwa dłużnika,
  • zwrot jest nieoprocentowany, chyba że organ nie wykona decyzji o zwrocie w ciągu 3 miesięcy,
  • terminy wniosków przedłuża się, jeśli wnioskodawca udowodni, że nieprzewidziane okoliczności lub siła wyższa uniemożliwiły złożenie go w terminie, a odwołanie od powiadomienia o długu zawiesza bieg terminu,
  • złożenie wniosku o umorzenie zawiesza bieg terminu płatności, jeśli warunki umorzenia są prawdopodobnie spełnione (gdy towar nie jest już pod dozorem celnym, organ żąda zabezpieczenia).

Przy towarach wadliwych zwrot nie przysługuje m.in. wtedy, gdy wadę uwzględniono w cenie albo gdy importer sprzedał towar po stwierdzeniu wady.

Co zmieni nowy unijny kodeks celny (rozporządzenie 2026/2108)?

19 września 2026 r. w Dzienniku Urzędowym UE opublikowano rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/2108 z 16 września 2026 r. ustanawiające nowy unijny kodeks celny i Urząd UE do Spraw Celnych. Weszło ono w życie 20 września 2026 r., ale większość jego przepisów, w tym te o długu celnym, stosuje się od 21 września 2027 r. – od tego dnia UKC nr 952/2013 traci moc. Do tego czasu obowiązują zasady opisane wyżej. Najważniejsze zmiany dotyczące długu celnego:

  • Dłużnikiem będzie importer. Przy przedstawicielstwie pośrednim przedstawiciel celny i jego klient odpowiadają solidarnie. Do 28 lutego 2034 r., gdy składa się zgłoszenie celne, dłużnikiem pozostaje zgłaszający.
  • Nowy moment powstania długu – docelowo chwila, w której importer powiadamia o dostępności towarów, przekazując dane do unijnego centrum danych celnych. W okresie przejściowym (do 28 lutego 2034 r.) dług może nadal powstawać z chwilą przyjęcia zgłoszenia celnego. Przy sprzedaży na odległość z wykorzystaniem procedury IOSS dług powstaje z chwilą zaakceptowania płatności.
  • Handel elektroniczny: za dług celny odpowiada importer do celów sprzedaży na odległość – osoba dostarczająca towar albo ułatwiająca sprzedaż (np. platforma), a nie konsument.
  • Przedawnienie bez zmian: organ nadal ma 3 lata na powiadomienie o długu, a przy czynach mogących podlegać postępowaniu karnemu termin wydłuża się do 5–10 lat zgodnie z prawem krajowym.
  • Nowa przesłanka wygaśnięcia: dług powstały przez przekroczenie ilości lub wartości towarów określonych w pozwoleniu na procedurę specjalną może wygasnąć po 5 latach, jeśli pozwolenie dałoby się rozszerzyć bez badania warunków ekonomicznych, a uchybienie nie było próbą oszustwa.

Szczegóły zależą od aktów delegowanych i wykonawczych, które Komisja Europejska ma dopiero przyjąć.

Jak ograniczyć ryzyko powstania nieoczekiwanego długu celnego?

  • Ustalić na piśmie z agencją celną formę przedstawicielstwa (bezpośrednie czy pośrednie) i zakres odpowiedzialności za dane przekazywane do zgłoszenia.
  • Sprawdzać przed odprawą celną kod CN/TARIC, wartość celną (z kosztami transportu i ubezpieczenia do miejsca wprowadzenia na obszar celny UE, niezależnie od reguły Incoterms® 2020 w kontrakcie) i dowody pochodzenia – to najczęstsze źródła niedopłat wykrywanych w kontroli po zwolnieniu towaru.
  • Pilnować terminu 90 dni czasowego składowania oraz zamknięcia tranzytu, a przy procedurach specjalnych – warunków i limitów z pozwolenia.
  • Po wykryciu własnego błędu niezwłocznie poinformować urząd celno-skarbowy, zanim zapowie on kontrolę – zwiększa to szansę na wygaśnięcie długu (art. 124 ust. 1 lit. h UKC).
  • Przechowywać dokumenty celne co najmniej 3 lata od końca roku przyjęcia zgłoszenia (art. 51 UKC), a po korekcie wynikającej z kontroli – dłużej. Dokumenty związane z rozliczeniem VAT z importu ustawa o VAT każe przechowywać do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 112).
  • Przy kupnie towaru od pośrednika w UE upewnić się, że został legalnie odprawiony – nabywca, który powinien był wiedzieć o nieprawidłowości, sam może zostać dłużnikiem.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W sprawach dotyczących konkretnej odprawy lub decyzji o długu celnym warto skonsultować się z agencją celną albo doradcą podatkowym.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy dług celny powstaje, gdy stawka cła wynosi 0%?

Kwota należności celnych wynosi wtedy zero, więc nie ma cła do zapłaty. Ustawa o VAT uznaje jednak za podatnika osobę, na której ciąży obowiązek uiszczenia cła, także przy stawce zerowej lub zwolnieniu, dlatego VAT z importu i tak trzeba rozliczyć.

Czy agencja celna odpowiada za cło importera?

To zależy od formy przedstawicielstwa. Przy przedstawicielstwie bezpośrednim dłużnikiem jest importer, a przy pośrednim agencja i importer odpowiadają solidarnie. Agencja może też odpowiadać, jeśli dostarczyła dane, o których nieprawdziwości wiedziała lub powinna była wiedzieć.

Po ilu latach przedawnia się dług celny?

Organ celny ma 3 lata od powstania długu na powiadomienie dłużnika. W Polsce termin ten wynosi 5 lat, gdy dług wynika z czynu podlegającego postępowaniu karnemu. Zaksięgowaną kwotę można dochodzić przez 5 lat od zaksięgowania.

Ile jest czasu na zapłatę długu celnego?

Termin wynosi 10 dni od powiadomienia o długu. Po złożeniu zabezpieczenia można uzyskać odroczenie płatności – standardowo do 30 dni. Po terminie naliczane są odsetki za zwłokę według stopy referencyjnej NBP powiększonej o 2 punkty procentowe.

Czy można odzyskać cło za towar wadliwy?

Tak, jeśli towar był wadliwy lub niezgodny z umową już w chwili zwolnienia, nie został użyty (poza sprawdzeniem wady) i opuścił obszar celny UE albo za zgodą urzędu objęto go inną procedurą, np. w celu zniszczenia. Wniosek składa się w ciągu roku od powiadomienia o długu.

Czy zniszczenie towaru powoduje wygaśnięcie długu celnego?

Tak, jeśli towar zniszczono pod dozorem celnym albo uległ całkowitemu zniszczeniu lub nieodwracalnej utracie z powodu swoich cech, nieprzewidzianych okoliczności lub siły wyższej. Za nieodwracalnie utracony uznaje się towar, którego nikt nie może już użyć.

Kto zapłaci cło za towar z przemytu kupiony od innej osoby?

Dłużnikiem może zostać także nabywca, jeśli w chwili zakupu wiedział lub powinien był wiedzieć, że towar nie został legalnie odprawiony. Wszyscy dłużnicy odpowiadają solidarnie, więc urząd może żądać całej kwoty od każdego z nich.

Źródła

  1. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiające unijny kodeks celny (tekst pierwotny, EUR-Lex) – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32013R0952
  2. Unijny kodeks celny – wersja skonsolidowana z 12.12.2022 (EUR-Lex) – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:02013R0952-20221212
  3. Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 (EUR-Lex) – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32015R2446
  4. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/2108 ustanawiające unijny kodeks celny i Urząd Unii Europejskiej do Spraw Celnych (EUR-Lex) – https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32026R2108
  5. Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1373 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2024/1373/text.html
  6. Ustawa o podatku od towarów i usług, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1263 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/1263/text.pdf
  7. Ustawa – Ordynacja podatkowa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 622 – https://api.sejm.gov.pl/eli/acts/DU/2026/622/text.pdf
  8. European Commission, Taxation and Customs Union – Customs debt – https://taxation-customs.ec.europa.eu/customs-4/customs-procedures-import-and-export-0/customs-procedures/customs-debt_en
  9. Narodowy Bank Polski – podstawowe stopy procentowe NBP – https://static.nbp.pl/dane/stopy/stopy_procentowe.xml

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *